Το sharp electron μεγάλωσε. Έγινε Blue Dot.

Νέο όνομα, νέο domain. Οπότε μπορείς να διαβάζεις τα νεότερα εκεί. Στο http://www.BlueDot.gr

Advertisements

Ο Στήβεν Χώκινγκ μιλάει για τις μαύρες τρύπες.

Στην προσωπική του ιστοσελίδα, εδώ. Τα λέει απλά και ωραία.

The message of this lecture, is, that black holes ain’t as black as they are painted. They are not the eternal prisons they were once thought. Things ~can get out of a black hole, both to the outside, and possibly, to another universe. So, if you feel you are in a black hole, don’t give up. There’s a way out.

 

Οι εξισώσεις που συναντάμε στη μέρα μας.

 

Ξαναδιάβασα ένα πολύ ωραίο και ενδιαφέρον κείμενο που είχε δημοσιευθεί στο newscientist.com (να και μια ελληνική μετάφραση -αν και με μικροδιαφορές εδώ κι εκεί). Μιλάει για μερικές από τις σημαντικότερες εξισώσεις των τελευταίων 150 ετών και το πώς επηρεάζουν την καθημερινότητά μας στα πιο απλά πράγματα. Συγκεκριμένα αναφέρονται οι μετασχηματισμοί Φουριέ, η κυματική εξίσωση, οι εξισώσεις του Μάξγουελ για τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα, και η κυματοσυνάρτηση του Σρέντινγκερ.

Για να σε βάλω στο κλίμα, ορίστε τι έχει πει ο Ρίτσαρντ Φάινμαν για τις εξισώσεις του Μάξγουελ:

“Βλέποντας την ιστορία της ανθρωπότητας αποστασιοποιημένα -πες σε δέκα χιλιάδες χρόνια από σήμερα- δεν υπάρχει αμφιβολία πως το πιο σημαντικό γεγονός του 19ου αιώνα θα θεωρείται η ανακάλυψη των νόμων της ηλεκτροδυναμικής από τον Μάξγουελ.”

Σε πρώτη ανάγνωση, μπορεί να φανεί κάπως πομπώδης, βιαστική, ή και υπεροπτική δήλωση. Να μερικά επιχειρήματα για τη στηρίξουν, παρμένα από το κείμενο του New Scientist:

You haven’t even got out of bed, and already at least six mathematical equations have influenced your life. The memory chip that stores the time in your clock couldn’t have been devised without a key equation in quantum mechanics. Its time was set by a radio signal that we would never have dreamed of inventing were it not for James Clerk Maxwell’s four equations of electromagnetism. And the signal itself travels according to what is known as the wave equation.

Step into the shower and you benefit from equations used to regulate the water supply. Your breakfast cereal comes from crops that were bred with the help of statistical equations. Drive to work and your car’s aerodynamic design is in part down to the Navier-Stokes equations that describe how air flows over and around it. Switching on its satnav involves quantum physics again, plus Newton’s laws of motion and gravity, which helped launch the geopositioning satellites and set their orbits.

Το καλύτερο απόσπασμα κατά τη γνώμη μου βέβαια είναι αυτό:

By 1864 Maxwell had written down four equations for the basic interactions between the electrical and magnetic fields. Two tell us that electricity and magnetism cannot leak away. The other two tell us that when a region of electric field spins in a small circle, it creates a magnetic field, and a spinning region of magnetic field creates an electric field.

But it was what Maxwell did next that is so astonishing. By performing a few simple manipulations on his equations, he succeeded in deriving the wave equation and deduced that light must be an electromagnetic wave. This alone was stupendous news, as no one had imagined such a fundamental link between light, electricity and magnetism. And there was more. Light comes in different colours, corresponding to different wavelengths. The wavelengths we see are restricted by the chemistry of the eye’s light-detecting pigments. Maxwell’s equations led to a dramatic prediction – that electromagnetic waves of all wavelengths should exist. Some, with much longer wavelengths than we can see, would transform the world: radio waves.

Λέει και άλλα, ειδικά τις πολλές εφαρμογές των μετασχηματισμών Φουριέ, τις βρίσκω πολύ εντυπωσιακές. Από αφαίρεση θορύβου στους παλιούς δίσκους μουσικής, έως τις αντισεισμικές κατασκευές και τη μελέτη του DNA. Ή την ψηφιακή συμπίεση των φωτογραφιών.

Καλή ανάγνωση.

Σαν να μην πέρασε μια μέρα.

Το πέμπτο συνέδριο Σολβέ με θέμα την Κβαντομηχανική, πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες το 1927. Και δες τι κόσμο μάζεψε! Όλη η επιστημονική αφρόκρεμα του 20ου αιώνα (του πρώτου μισού, έστω). Πριν λίγους μήνες κυκλοφόρησε στο ίντερνετ αυτή η φωτογραφία λοιπόν. Κάνε και κλικ πάνω της για να τη δεις μεγαλύτερη και να διαβάζονται τα ονόματα κάτω. Μπορείς επίσης και να την κατεβάσεις στον υπολογιστή σου για να τη βάλεις desktop, λέω εγώ τώρα.

Κανονικά είναι ασπρόμαυρη (παρόλο που ως γνωστόν, η πρώτη έγχρωμη φωτογραφία είχε τραβηχτεί 57 χρόνια νωρίτερα), αλλά τι ωραία που φαίνονται όλοι οι φυσικοί μαζεμένοι και έγχρωμοι. Και οι γραβάτες τους. Και τα καπέλα τους!

Τα ινστιτούτα Σολβέ Φυσικής και Χημείας ήταν τα πρώτα επιστημονικά ιδρύματα που χρηματοδοτήθηκαν αποκλειστικά από ιδιώτη. Ο Σολβέ, από τον οποίον πήραν το όνομά τους τα ινστιτούτα, ήταν ένας πολύ πλούσιος βιομήχανος χημικών προϊόντων, κυρίως σόδας (ανθρακικού νατρίου). Επειδή ο τρόπος σύνθεσης της ουσίας ήταν δική του επινόηση, ο Σολβέ εκτιμούσε την επιστημονική έρευνα ως μέσο προόδου της επιστήμης και του τεχνολογικού πολιτισμού. Για το σκοπό αυτό έδωσε τα χρήματα για την ίδρυση και λειτουργία των επιστημονικών ιδρυμάτων που φέρουν το όνομά του. Σκοπός των ιδρυμάτων αυτών θα ήταν η οργάνωση επιστημονικών συνεδρίων αφιερωμένων, το καθένα, στη συζήτηση φλεγόντων ερευνητικών θεμάτων της επικαιρότητας μεταξύ των σπουδαιοτέρων επιστημόνων της εποχής.

via

Να εδώ το portfolio της Σουηδέζας που έδωσε χρώμα και σε μια από τις πιο διάσημες φωτογραφίες της Φυσικής. Ανυπομονώ να γίνουν συχνό φαινόμενο τέτοιες επεξεργασίες.

Τέλος, παραθέτω και τον καταπληκτικό διάλογο που έλαβε τότε χώρα μεταξύ Αϊνστάιν και Μπορ:

Einstein, disenchanted with Heisenberg’s uncertainty principle, remarked “God does not play dice”. Bohr replied, “Einstein, stop telling God what to do”.

Μερικές πρώτες κουβέντες για τη θεωρία των χορδών και το πολυσύμπαν.

Σαν εισαγωγή προτείνω δύο TED talks από τον Μπράιαν Γκριν για το θέμα. Ο Μπράιαν Γκριν είναι γνωστός θεωρητικός φυσικός στην Αμερική τόσο από τα βιβλία του, όσο και από τα ντοκιμαντέρ που έχει γυρίσει πάνω στα θέματα της φυσικής και της κοσμολογίας. Εδώ δείχνει και πόσο συνοπτικός μπορεί να γίνει, ενώ η κατανόηση είναι εύκολη -σχετικά- υπόθεση. Δες τα μία φορά, και ξαναδές τα δυο-τρεις μέρες αργότερα, θα βοηθήσει στην long term εμπέδωση.

Αν για κάποιο λόγο πρέπει να δεις μόνο ένα, θα έλεγα το δεύτερο.

Σε περσινό δημοσίευμα, ο γνωστός Έλληνας φυσικός Δημήτρης Νανόπουλος, λέει επίσης κάποια πράγματα πάνω στο θέμα, δίνοντας βάρος στο πολυσύμπαν. Παραθέτω μερικά αποσπάσματα, μαζί με εμβόλιμα σχόλια.

Ο κ. Νανόπουλος παρουσίασε μερικές νέες επιστημονικές ιδέες που ανέπτυξε πρόσφατα με την ερευνητική ομάδα του στο αμερικανικό πανεπιστήμιο και οι οποίες δίνουν μια πολύ συγκεκριμένη μορφή στην έννοια του Πολυσύμπαντος. Εκτιμά, με βάση μαθηματικές εξισώσεις, ότι είναι δυνατό να υπάρχουν δέκα εις την πεντακοσιοστή σύμπαντα (ο αριθμός 10 με εκθέτη τον αριθμό 500!), σύμφωνα με τη θεωρία της Υπερσυμμετρίας (SUSY) και των Υπερχορδών, η οποία προβλέπει ότι, εκτός από τις γνωστές τέσσερις «μεγάλες» διαστάσεις -τρεις του χώρου (μήκος, πλάτος, ύψος) και ο χρόνος- υπάρχουν ακόμα έξι ή επτά, που βρίσκονται «διπλωμένες» σε τρομερά μικρό χώρο, ανεβάζοντας σε 10 ή 11 τον συνολικό αριθμό των διαστάσεων. «Ζούμε σε δέκα διαστάσεις, αλλά δεν το αντιλαμβανόμαστε» είπε ο κ. Νανόπουλος.

Είναι δύσκολο να μιλάς για αυτά τα πράγματα. Μπορώ να φανταστώ τουλάχιστον πέντε τρόπους να παρανοήσει κανείς τις λέξεις του Νανόπουλου και να καταλάβει εντελώς διαφορετικά πράγματα από τα visuals που παρουσιάζει ο Γκριν.

Σύμφωνα με τον Έλληνα φυσικό, κάθε επιμέρους σύμπαν (μεταξύ αυτών το δικό μας) μέσα σε αυτό το πολυσύμπαν μπορεί να έχει τους δικούς του ξεχωριστούς φυσικούς νόμους, που ισχύουν μόνο σε αυτό, ενώ στα άλλα σύμπαντα οι νόμοι που τα διέπουν, μπορεί να είναι αφάνταστα διαφορετικοί ή και σχετικά παρόμοιοι, έχουν όμως οπωσδήποτε ως κοινό παρονομαστή τη βαρύτητα. Το ένα σύμπαν «γεννάει» το άλλο, μέσα σε μια αέναη διαδικασία παραγωγής συμπάντων, η οποία, όπως είπε, καταργεί την έννοια της αρχής και του τέλους του χρόνου.

Κάτι ελαφρώς σχετικό έχει γράψει και ο Στήβεν Χόκινγκ. Πως οτιδήποτε και αν συνέβη πριν τη Μεγάλη Έκρηξη δεν μπορεί να επηρέασε με κανένα τρόπο αυτά που συνέβησαν μετά. Επίσης, το να ρωτάς τι έγινε πριν τη Μεγάλη Έκρηξη, είναι σα να ρωτάς τι είναι πιο νότια από το νότιο πόλο. Απλά η ερώτηση δεν έχει νόημα.

Τόνισε επίσης, ότι το σύμπαν που βλέπουμε (της ορατής ύλης) και το οποίο έχει ηλικία 13,7 δισεκατομμυρίων ετών, δεν είναι παρά το 4%, καθώς το υπόλοιπο είναι αόρατο, αποτελούμενο κατά 23% από «σκοτεινή ύλη» και 73% από «σκοτεινή ενέργεια» .

Για μια δίλεπτη αποσαφήνιση της σκοτεινής ύλης, είχα ποστάρει και αυτό.

Τέλος, απαντώντας σχετικά με τις φιλοσοφικές προεκτάσεις της θεωρίας του πολυσύμπαντος, είπε ότι παραπέμπει σε «ένα νέο Διαφωτισμό» που ανοίγει νέους δρόμους για την ανθρωπότητα. Ακόμα, αρνήθηκε ότι υπάρχουν φραγμοί και όρια στις δυνατότητες του ανθρώπινου νου να συλλάβει την πραγματικότητα του σύμπαντος, εκτός από τα αναπόφευκτα ποσοτικά όρια στη συσσώρευση γνώσης στο μυαλό του ανθρώπου, όμως γι’ αυτό, όπως είπε, υπάρχουν οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές ως συμπαραστάτες μας, ενώ στο μέλλον η σχέση τους με τους ανθρώπους θα μπορούσε να γίνει ακόμα πιο στενή.

Αρνήθηκε επίσης ότι συσσωρεύοντας ολοένα περισσότερες γνώσεις, οι άνθρωποι χάνουν τη σοφία τους, ενώ -σε κάπως πιο απαισιόδοξο τόνο- συμφώνησε με τις εκτιμήσεις άλλων επιστημόνων ότι η Γη αργά ή γρήγορα «δύσκολα θα αντέξει» στα προβλήματά της, γι’ αυτό είναι ανάγκη να προετοιμαστεί η μετοίκηση της ανθρωπότητας σε άλλους πλανήτες.

Ωραία πράγματα. Παρεμπιπτόντως, είναι πολύ ενδιαφέρον αυτό το βιβλίο του.

Ένα πολύ αισιόδοξο project τρέχει στη Μέση Ανατολή.

Διαβάζω στο bbc.co.uk για τον καινούριο επιταχυντή που σχεδιάζεται, ο οποίος θα βρίσκεται στην Ιορδανία. Κοίτα τα κράτη που συμμετέχουν: Μπαχρέιν, Αίγυπτος, Ιράν, Ιορδανία, Πακιστάν, Παλαιστίνη, Ισραήλ, Τουρκία, Κύπρος. Διπλωματικά σε αυτά τα μέρη γίνεται πανικός, όμως η επιστημονική κοινότητα απλά κοιτάει την ουσία. Δεν θέλω να γράψω για τις προεκτάσεις της αδελφοσύνης των λαών και της παγκόσμιας ειρήνης, αλλά πραγματικά διάβασα την είδηση με το πρωινό, και είμαι απλά χαρούμενος και αισιόδοξος.

The Iranian government is publicly committed to Israel’s destruction and Israel has threatened to bomb Iran’s nuclear facilities. And most recently Israel accused Iran of supplying Palestinian militants with the missiles launched at Israeli cities.

Yet the governments of both these countries and others have pledged to provide more funding to Sesame, and BBC News witnessed their scientists and officials meeting for lengthy discussions in Jordan earlier this month.

Α, ναι, ο επιταχυντής λέγεται Sesame. Είναι και αυτό αρχικά (σαν το Messenger), αλλά το πώς κατέληξαν εκεί, εκτός από ενδιαφέρον είναι και λίγο αστείο. Βέβαια, σαν συμβολισμός μου φαίνεται πετυχημένο.

In an interview published in 2009, physicist Herman Winick noted the name SESAME was coined to refer to door opener, the spice, and the children’s television show, and the meaning Synchrotron-Light for Experimental Science Applications in the Middle East formulated to match the acronym.

via

Θα είναι πολύ ωραίο αν δούμε τα επόμενα χρόνια πρωτοποριακές ανακαλύψεις να έρχονται και από εκείνη τη μεριά της γης. Κατά τις πιο αισιόδοξες εκτιμήσεις, τα πρώτα πειράματα θα ξεκινήσουν από το 2015.