Μπλε τελείες.

Εννοώ τις φωτογραφίες της Γης από το διάστημα.

Η συγκεκριμένη δεν είναι η πρώτη, αλλά είναι μάλλον η πιο διάσημη. Λέγεται The Blue Marble και την τράβηξε το πλήρωμα του Apollo 17 -της τελευταίας επανδρωμένης αποστολής στο φεγγάρι- τον Δεκέμβριο του 1972. Έτσι φαίνεται η Γη από την απόσταση των 45.000 χιλιομέτρων. Για σύγκριση αναφέρω την ακτίνα της Γης, που προσεγγιστικά είναι 6.400 χιλιόμετρα και η απόσταση Γη-Σελήνη είναι περίπου 385.000 χιλιόμετρα.

The snapshot is one of the most widely distributed photographic images in existence. The image is one of the few to show a fully illuminated Earth, as the astronauts had the Sun behind them when they took the image. To the astronauts, Earth had the appearance and size of a glass marble, hence the name.

via

Τον περασμένο Ιανουάριο κυκλοφόρησε και η Blue Marble 2012, που αυτή τη φορά είναι μια συρραφή από μικρές φωτογραφίες τμημάτων της Γης, τραβηγμένες από το μετεωρολογικό δορυφόρο Suomi (που φέρει το όνομα ενός μετεωρολόγου). Μετά από κάμποσες ώρες Photoshop, το αποτέλεσμα είναι μια τεχνητή ουσιαστικά φωτογραφία, στην οποία όμως μπορείς να ζουμάρεις σε εξωφρενικό βαθμό. Έχει και δύο αδελφάκια, μια συμπληρωματική φωτογραφία με το άλλο ημισφαίριο, και την Black Marble (την είχα αναφέρει και παλαιότερα).

Κράτησα το καλύτερο για το τέλος.

Όταν σκεφτόμαστε πόσο μικρή είναι η Γη σε σχέση με τη γειτονιά μας, ή και το σύμπαν, είναι άλλο να βλέπεις τα σκίτσα του γαλαξία, και άλλο να βλέπεις μια κανονική φωτογραφία. Κάτι παρόμοιο πρέπει να είχαν στο μυαλό τους και όσοι αποφάσισαν το 1990 να στρέψουν την κάμερα του Voyager 1 προς τα εμάς, και από απόσταση 6.000.000.000 χιλιομέτρων να μας δώσουν αυτό:

Αυτή είναι η διάσημη φωτογραφία Pale Blue Dot, όπου η Γη φαίνεται πραγματικά σαν μια μπλε τελεία. Εκεί, στα δεξιά, πάνω στην ηλιαχτίδα. Η επιστημονική αξία της φωτογραφίας είναι μηδαμινή. Ίσα ίσα, υπήρχε κίνδυνος να καταστραφεί η κάμερα, επειδή λίγο πιο δίπλα από τη Γη είναι ο ήλιος. Άλλη είναι η αξία της φωτογραφίας, ούτε καν αισθητική. Μάλλον συναισθηματική. Μπορεί ας πούμε να εμπνεύσει κάποιον να γράψει ένα βιβλίο.

Τα τελευταία 22 χρόνια το Voyager έχει ταξιδέψει πολύ πιο μακριά (χωρίς να βγει έξω από το ηλιακό σύστημα ωστόσο), αλλά ακόμα και όταν τράβηξε τη φωτογραφία ήταν το αντικείμενο που έχει στείλει πιο μακριά ο άνθρωπος στην ιστορία του, ένα μπουκάλι στον ωκεανό. Συνολικά, από την εκτόξευσή του έχουν περάσει 35 χρόνια, 4 μήνες και 12 μέρες.

Advertisements

Ο Τιτάνας είναι πιο σαν τη Γη απ’ ό,τι νομίζαμε.

Ο Τιτάνας είναι με τεράστια διαφορά ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Κρόνου (η φωτογραφία τον δείχνει σε κλίμακα). Και ξέραμε εδώ και χρόνια ότι έχει ατμόσφαιρα, καθώς και ότι αυτή αποτελείται από υδρογονάνθρακες. Κυρίως φυσικό αέριο δηλαδή, που όμως στους -178 βαθμούς Κελσίου δεν είναι αέριο. Ο Τιτάνας έχει θάλασσες, και κανονικό καιρό με εποχικές βροχοπτώσεις. Απλά αντί για νερό βρέχει μεθάνιο. Το νερό στους -178 βαθμούς (αυτή είναι η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια του Τιτάνα) δεν είναι απλά πάγος, είναι σκληρό σα βράχος.

Τον Σεπτέμβριο του 2012, το σκάφος Cassini της NASA (που ονομάζεται έτσι από τον Ιταλό αστρονόμο του 17ου αιώνα) μπόρεσε να δει μέσα από τα πυκνά σύννεφα της ατμόσφαιρας και συμπλήρωσε μερικά ενδιαφέροντα κομμάτια σε αυτό το παζλ. Μεταξύ άλλων, η NASA δημοσίευσε και αυτή τη φωτογραφία:

Φαίνεται ξεκάθαρα ένα μεγάλο ποτάμι. Είναι 20 φορές μικρότερο από το Νείλο. Και με τα καινούρια στοιχεία, ο Τιτάνας φιλοξενεί το μεγαλύτερο υγρό σύστημα που έχουμε βρει μέχρι στιγμής έξω από τη Γη.

Οργανικά μόρια, υγρό στοιχείο, εποχικοί κύκλοι. Μόνο η χαμηλή θερμοκρασία φαίνεται να στέκεται εμπόδιο στην ανάδυση ζωής και σ’ εκείνη τη γωνιά του ηλιακού μας συστήματος. Από την άλλη μεριά, συνεχώς ανακαλύπτουμε πως η ζωή είναι πολύ πιο ευέλικτη απ’ όσο νομίζαμε.

Ακόμα προτιμάω την εξερεύνηση στην Ευρώπη πάντως.

Η Ελλάδα από το διάστημα, το 2013.

Τον τελευταίο καιρό αρκετοί αστροναύτες του Διεθνούς Διαστημικού Σταθμού (ISS) ασχολούνται με τη φωτογραφία, και μπράβο τους, γιατί από εκεί πάνω έχουν φοβερή θέα και μας αρέσει κι εμάς να παίρνουμε μια γεύση. Ο πιο δραστήριος φωτογράφος αυτή την περίοδο φαίνεται πως είναι ο 53χρονος Καναδός Κρις Χάντφιλντ. Χθες, την ώρα του break, ο ISS περνούσε πάνω από την Ελλάδα. Ορίστε τι φωτογραφίες ανέβασε στο twitter ο Κρις:

Θυμίσου και το καταπληκτικό βίντεο που γύρισαν κάτι άλλοι αστροναύτες του διαστημικού σταθμού τις προάλλες.

Ο Στήβεν Χώκινγκ μιλάει για τις μαύρες τρύπες.

Στην προσωπική του ιστοσελίδα, εδώ. Τα λέει απλά και ωραία.

The message of this lecture, is, that black holes ain’t as black as they are painted. They are not the eternal prisons they were once thought. Things ~can get out of a black hole, both to the outside, and possibly, to another universe. So, if you feel you are in a black hole, don’t give up. There’s a way out.

 

Μια ιδέα για τις καλλιέργειες του μέλλοντος.

Να καλλιεργούμε μέσα στις λίμνες! Κάτι ανάμεσα σε μέσα και πάνω, για την ακρίβεια. Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Σε πρώτη ανάγνωση, μου φαίνονται πιο βιώσιμα και ευέλικτα τα σχέδια για καλλιέργειες σε μεγάλα ειδικά κατασκευασμένα κτίρια. Θα δούμε. Το βίντεο πάντως φάνηκε αρκετά πειστικό.

Οι εξισώσεις που συναντάμε στη μέρα μας.

 

Ξαναδιάβασα ένα πολύ ωραίο και ενδιαφέρον κείμενο που είχε δημοσιευθεί στο newscientist.com (να και μια ελληνική μετάφραση -αν και με μικροδιαφορές εδώ κι εκεί). Μιλάει για μερικές από τις σημαντικότερες εξισώσεις των τελευταίων 150 ετών και το πώς επηρεάζουν την καθημερινότητά μας στα πιο απλά πράγματα. Συγκεκριμένα αναφέρονται οι μετασχηματισμοί Φουριέ, η κυματική εξίσωση, οι εξισώσεις του Μάξγουελ για τα ηλεκτρομαγνητικά κύματα, και η κυματοσυνάρτηση του Σρέντινγκερ.

Για να σε βάλω στο κλίμα, ορίστε τι έχει πει ο Ρίτσαρντ Φάινμαν για τις εξισώσεις του Μάξγουελ:

“Βλέποντας την ιστορία της ανθρωπότητας αποστασιοποιημένα -πες σε δέκα χιλιάδες χρόνια από σήμερα- δεν υπάρχει αμφιβολία πως το πιο σημαντικό γεγονός του 19ου αιώνα θα θεωρείται η ανακάλυψη των νόμων της ηλεκτροδυναμικής από τον Μάξγουελ.”

Σε πρώτη ανάγνωση, μπορεί να φανεί κάπως πομπώδης, βιαστική, ή και υπεροπτική δήλωση. Να μερικά επιχειρήματα για τη στηρίξουν, παρμένα από το κείμενο του New Scientist:

You haven’t even got out of bed, and already at least six mathematical equations have influenced your life. The memory chip that stores the time in your clock couldn’t have been devised without a key equation in quantum mechanics. Its time was set by a radio signal that we would never have dreamed of inventing were it not for James Clerk Maxwell’s four equations of electromagnetism. And the signal itself travels according to what is known as the wave equation.

Step into the shower and you benefit from equations used to regulate the water supply. Your breakfast cereal comes from crops that were bred with the help of statistical equations. Drive to work and your car’s aerodynamic design is in part down to the Navier-Stokes equations that describe how air flows over and around it. Switching on its satnav involves quantum physics again, plus Newton’s laws of motion and gravity, which helped launch the geopositioning satellites and set their orbits.

Το καλύτερο απόσπασμα κατά τη γνώμη μου βέβαια είναι αυτό:

By 1864 Maxwell had written down four equations for the basic interactions between the electrical and magnetic fields. Two tell us that electricity and magnetism cannot leak away. The other two tell us that when a region of electric field spins in a small circle, it creates a magnetic field, and a spinning region of magnetic field creates an electric field.

But it was what Maxwell did next that is so astonishing. By performing a few simple manipulations on his equations, he succeeded in deriving the wave equation and deduced that light must be an electromagnetic wave. This alone was stupendous news, as no one had imagined such a fundamental link between light, electricity and magnetism. And there was more. Light comes in different colours, corresponding to different wavelengths. The wavelengths we see are restricted by the chemistry of the eye’s light-detecting pigments. Maxwell’s equations led to a dramatic prediction – that electromagnetic waves of all wavelengths should exist. Some, with much longer wavelengths than we can see, would transform the world: radio waves.

Λέει και άλλα, ειδικά τις πολλές εφαρμογές των μετασχηματισμών Φουριέ, τις βρίσκω πολύ εντυπωσιακές. Από αφαίρεση θορύβου στους παλιούς δίσκους μουσικής, έως τις αντισεισμικές κατασκευές και τη μελέτη του DNA. Ή την ψηφιακή συμπίεση των φωτογραφιών.

Καλή ανάγνωση.

Η σχετικότητα του λάθους.

Όταν οι άνθρωποι νόμιζαν πως η γη είναι επίπεδη, έκαναν λάθος. Όταν νόμιζαν πως η γη είναι σφαιρική, έκαναν λάθος. Αλλά αν νομίζεις ότι το να πιστεύει κανείς πως η γη είναι σφαιρική είναι το ίδιο λάθος με το να πιστεύει πως η γη είναι επίπεδη, τότε η σκέψη σου είναι πιο λάθος και από τα δύο μαζί.

Το απόσπασμα είναι από ένα κείμενο του Ισαάκ Ασίμωφ. Ένα άπολαυστικό κείμενο, όπου σε λίγες αράδες αναπτύσσει και ξεκαθαρίζει τις έννοιες του σωστού και του λάθους. Αυτονόητα πράγματα, ενδεχομένως, αλλά νομίζω πως ενώ οι περισσότεροι συμφωνούμε με την ουσία του κειμένου, στην καθημερινότητά μας μπορούμε εύκολα να το ξεχάσουμε, και να κάνουμε διάφορα λογικά σφάλματα όταν σκεφτόμαστε πάνω σε ένα θέμα.  Αφορμή για τη συγγραφή του κειμένου ήταν η επιστολή που έλαβε ο Ασίμωφ από αναγνώστη. Απαντώντας του, επισημαίνει πως και αυτός παρασύρθηκε από το απόλυτο των λέξεων “σωστό” και “λάθος”.

The basic trouble, you see, is that people think that “right” and “wrong” are absolute; that everything that isn’t perfectly and completely right is totally and equally wrong. However, I don’t think that’s so. It seems to me that right and wrong are fuzzy concepts.

Βεβαίως δεν μιλάει μόνο για αυτά, στην πορεία κάνει και αναφορές στο παρελθόν και στις ανθρώπινες ιδέες για τον κόσμο. Θεωρώ όμως τα τελικά συμπεράσματα πολύ σημαντικά.

In short, my English Lit friend, living in a mental world of absolute rights and wrongs, may be imagining that because all theories are wrong, the earth may be thought spherical now, but cubical next century, and a hollow icosahedron the next, and a doughnut shape the one after.

What actually happens is that once scientists get hold of a good concept they gradually refine and extend it with greater and greater subtlety as their instruments of measurement improve. Theories are not so much wrong as incomplete.

Αυτό. Οι θεωρίες των επιστημόνων για τα πράγματα δεν είναι λάθος, είναι ανολοκλήρωτες, ημιτελείς, χρήζουν βελτιώσεων. Αλλά η βελτίωση δεν σημαίνει απόρριψη των προηγούμενων, σημαίνει σταδιακό ξεκαθάρισμά τους.

Even when a new theory seems to represent a revolution, it usually arises out of small refinements. If something more than a small refinement were needed, then the old theory would never have endured.

Περισσότερος Ασίμωφ, εδώ κι εδώ κι εδώ. Σε φωτογραφία, γράφοντας για το μέλλον της ανθρωπότητας, γράφοντας μια φανταστική ιστορία για το μέλλον της ανθρωπότητας, και γράφοντας μερικά ενδιαφέροντα ιστορικά στοιχεία για τη γλώσσα της χημείας.

Τα σημαντικότερα επιστημονικά νέα που θα δούμε το 2013.

Ή τουλάχιστον μια πρόβλεψη 15 τέτοιων, που κάνει το Popular Science. Εδώ. Και στα μισά να πέφτει μέσα, θα ζήσουμε μια πολύ ενδιαφέρουσα χρονιά, με κομήτη πιο φωτεινό από την πανσέληνο, ιδιωτικές αποστολές στο φεγγάρι, φορετούς υπολογιστές (στη φωτογραφία, ο Σέργκεϊ Μπριν φοράει Google Glasses), αλλά και FDA-approved ηλεκτρονικά μάτια που θα θεραπεύσουν ορισμένες μορφές τύφλωσης.

2013, bring it on!

Τώρα μπορούμε να δούμε το φως σε slow-motion.

Πέρυσι κυκλοφόρησε το παρακάτω βιντεάκι, που το έχω αναφέρει και πιο παλιά. Μια ομάδα του ΜΙΤ παρουσιάζει την καινούρια κάμερα που έφτιαξε, η οποία τραβάει βίντεο σε ένα τρισεκατομμύριο καρέ το δευτερόλεπτο (μια ταινία έχει 25 καρέ το δευτερόλεπτο).

Δες τώρα πιο αναλυτικά τον ερευνητή να δίνει μια δεκάλεπτη ομιλία στο TED. Φοβερές εφαρμογές της τεχνολογίας έρχονται στο άμεσο μέλλον.